Microsoft Visual C sharp (C#) is een krachtige object-georiënteerde programmeertaal. Binnen het .Net Framework is het mogelijk te programmeren in een aantal verschillende talen: C sharp, Visual Basic .Net, C++, J sharp en andere .Net compatibele talen. Microsoft heeft een open standaard voor het ontwikkelen binnen .Net, waardoor ontwikkelaars van andere programmeertalen hun taal .Net-compliant kunnen maken.

Binnen de opleiding hebben we geopteerd het .Net-traject te bewandelen met de programmeertaal C#.

Het .Net Framework wordt door Microsoft gratis ter beschikking gesteld, je kan er vrij gerbuik van maken om je eigen applicaties te ontwikkelen.
Het .Net Framework bevat alle technische benodigdheden om .Net applicaties uit te voeren en te ontwikkelen.

Het .Net Framework heeft twee hoofdcomponenten: de Common Language Runtime (CLR) en de .Net Framework klassenbibliotheken.

De CLR is de hoeksteen van het .Net Framework. Je kan het zien als de uitvoerende kracht die ervoor zorgt dat programmacode wordt uitgevoerd, geheugen en threads worden beheerd. Code die door de CLR wordt uitgevoerd noemen we managed code, anders wordt de code unmanaged genoemd.

De klassenbibliotheek is een collectie herbruikbare types die je kan aanwenden om je eigen applicaties te bouwen. De klassen bieden ondersteuning voor het bouwen van Grafische User-Interfaces (Console, WinForm, WPF, ASP.NET), Web Services, Bestandssysteem, netwerken, databaseconnecties, en nog heel veel meer.

.Net Framework Wiki

Microsoft Visual Studio is de meest gebruikte, meest complete Integrated Development Environment (IDE) voor het ontwikkelen van applicaties voor het .Net Framework. Het .Net Framework met heel wat tools voor het ontwikkelen wordt gratis ter beschikking gesteld. De editor Visual Studio is er in verschillende versies: Visual Studio 2010 is een commerciële tool waarvoor een licentiekost dient te worden betaald. Microsoft stelt echter voor niet-commerciële doeleinden Express-edities van Visual Studio ter beschikking. Er zijn verschillende Express-edities daar het totaalpakket aan mogelijkheden van Visual Studio wordt opgesplitst in een aantal applicaties.

Visual Studio Wiki

Het is echter belangrijk in te zien dat Visual Studio slechts een hulpmiddel is om op een gebruiksvriendelijke manier .Net toepassing te maken. Visual Studio is zeker geen vereiste, er zijn tal van andere editoren op de markt: je kan .Net software ontwikkelen met een eenvoudige editor als kladblok of freeware ontwikkeltools zoals SharpDevelop of MonoDevelop (voor het Mono-project: .Net ontwikkelingen onder Linux).

De eerste toepassing die je maakt met een nieuwe programmeertaal heeft dikwijls niet veel om het lijf: het is een test of er 'leven in de brouwerij' is. Vaak wordt in het eerste programma enkel een zin op het scherm gezet: "Hello World".

Wij gaan de Hello World applicatie een aantal keer bouwen met de verschillende mogelijkheden die het .Net Framework ons biedt.

• Een C sharp programma schrijven
  Start het programma kladblok (notepad) en tik volgend c sharp programma in (maak je geen zorgen, alle code zal in de loop van de cursus duidelijk worden).

  using System;
  
  class Program
  {
      static void Main(string[] args)
      {
          Console.WriteLine("Hello World");
          Console.ReadLine();
       }
  }
  

• Een C sharp programma opslaan
  Maak een map voor de cursus C sharp aan op de harde schijf van de computer, maar hierin een map Welkom, sla dit bestand op als welkom.cs in deze map.
• Een C sharp programma compileren
  Een computer kan de code die je hebt geschreven in een programmeertaal zoals C sharp niet meteen uitvoeren. Een computer begrijpt enkel machinecode-instructies. Het omzetten van een .net-programma in machinecode-instructies gebeurt in twee stappen. De eeste stap dien je manueel uit te voeren: het compileren van je C-sharp (of andere .Net programmacode zoals VB.Net, J sharp, ...) code tot Intermediate Language (IL). De code die je hebt geschreven wordt nu dus omgevormd tot Intermediate language. Deze IL is gelijk voor alle .Net programmeertalen, daardoor is het eigenlijk onbelangrijk welke taal je zelf hebt gebruikt: C sharp, VB.Net, J sharp, ... dit is een puur gebruikersafhankelijke keuze.
  De compiler voor het omzetten van C sharp code naar IL heet csc.exe en wordt meegeïnstalleerd met het .Net Framework en kan je vinden voor versie 4.0 van het .Net Framework op de locatie:
  C:\Windows\Microsoft.NET\Framework\v4.0.30319\csc.exe
  
  • Start de command-prompt (start>uitvoeren cmd, bij Vista gewoon cmd in zoekvak tikken)
  • Ga naar de map waar welkom.cs staat (vb. cd c:\cscharp\welkom)
  • compileer welkom.cs met de opdracht C:\Windows\Microsoft.NET\Framework\v4.0.30319\csc welkom.cs
    
• Een .Net programma uitvoeren
  Voorgaande actie heeft ervoor gezorgd dat het bestand welkom.exe zich bevindt in de map welkom.
  Voer het programma welkom.exe uit.
  Het .exe-bestand bevat IL en wordt nu opgepikt door de Common Language Runtime (CLR) van het .Net Framework om uitgevoerd te worden.
  
  

• Start Visual Studio 2010
  
• Maak via File > new Project... een nieuwe Visual Studio 2010 Solution:
  
  We zullen in deze les een aantal kleine projecten aanmaken, een solution kan meerdere projecten groeperen, zodat we onmiddellijk zicht hebben op alle gerelateerde projectjes.
  
• Rechtsklik de solution 'Welkom' in de Solution Explorer en kies Add > new Project:
  
  
• Het onderdeel 'Solution Explorer' heeft nu de volgende inhoud, de file Program.cs wordt geopend:
  
  

  onderdeel	beschrijving
  ConsoleHello	Csharp projectfile. Een projectfile verzamelt files met broncode, figuren, configuratie-instellingen, ... voor een c-sharp project. Deze file vind je terug onder C:\Csharp\Welkom\ConsoleHello\ConsoleHello.csproj.
  Properties	Maakt onderdeel uit van het project en bevat een bestand AssemblyInfo.cs. Hier kan je extra info opgeven over je code zoals de naam van de auteur, versienummer, ... .
  References	Een map die de verwijzingen bijhoudt die je vanuit je project legt naar andere Assemblies. Een Assembly (.dll) bevat gecompileerde code die deel uitmaakt van het .Net Framework of aangeleverd werd door een andere ontwikkelaar of zelf werd geprogrammeerd. Visual Studio gaat op basis van het soort project dat je aanmaakt zelf de meest gangbare referenties leggen. Zo worden de dll's (of assemblies) die deel uitmaken van het .Net Framework en je wellicht zal gaan gebruiken in je project meteen beschikbaar. Het .Net Framework bevat heel wat assemblies, het zou heel wat overhead betekenen mocht voor elke applicatie elke assembly van het .Net Framework geladen worden, vandaar dat Visual Studio verschillende projecttypes kent.
  Program.cs	Een codefile aangemaakt door Visual Studio en automatisch geopend in de code-editor.

  using System;
  using System.Collections.Generic;
  using System.Linq;
  using System.Text;
  
  namespace ConsoleHello
  {
      class Program
      {
          static void Main(string[] args)
          {
          }
      }
  }
  

• Doe volgende aanpassingen (maak gebruik van de Visual Studio Intellisense: hulp bij het typen)

  using System;
  using System.Collections.Generic;
  using System.Linq;
  using System.Text;
  
  namespace ConsoleHello
  {
      class Program
      {
          static void Main(string[] args)
          {
              Console.WriteLine("Hello World");
              Console.ReadLine();
          }
      }
  }
  

  begrip	omschrijving
  namespace	Verzamelnaam voor een groep gerelateerde klassen. Binnen het .Net Framework worden klassen gegroepeerd in namespaces, zodat een klasse verzekerd is van een unieke naam. Dit heeft ook als voordeel dat we deze snel terugvinden in de klassenbibliotheek. Met behulp van het statement using gevolgd door de naam van een namespace kan je ervoor zorgen dat je om een klasse aan te duiden enkel de naam van de klasse dient te vermelden.
  class	Klasse. Basisentiteit voor het volledige object-georiënteerde programmeren en dus ook het ontwikkelen in c sharp. Een klasse vormt een patroon voor het maken van objecten. Een klasse definiëert eigenschappen, methoden, ... Heel veel meer hierover verderop in de cursus. In het voorbeeldprogramma maken we een klasse met de naam Program. In de klasse Program gebruiken we de klasse Console uit de namespace System. De volledige naam van de klasse Console is System.Console, zoals de volledige naam van onze klasse Program ConsoleHello.Program is: naam van de namespace.klassenaam. De namespacenaam kan al een lange uitdrukking zijn die punten bevat.
  methode	Om een actie uit te voeren binnen een klasse wordt gebruik gemaakt van een methode. In de klasse Program definiëren we hier de methode Main. De methode Main vormt het startpunt van de toepassing. WriteLine en ReadLine zijn methoden die deel uitmaken van de klasse Console. Een methode wordt dus aangeroepen door de naam van de klasse (of object, zie later) te laten volgen door een punt, daarna komt de naam van de methode.

  Opgepast, c sharp is hoofdlettergevoelig.

  Een goede attitude is het voorzien van commentaar in je programmacode: moeilijker te begrijpen stukken code verduidelijken, of gewoon een snelle beschrijving van de werking van een blok code kan je later veel tijd besparen. Commentaar wordt niet meegecompileerd en zorgt dus niet voor overbelasting in het uit te voeren programma.

  static void Main(string[] args)
  {
  	/* Eerste programma
  	 * Even proberen of het werkt */
         Console.WriteLine("Hello World");
         Console.ReadLine(); // Wacht tot de gebruiker op een toets drukt
  }
  

  Commentaar op meerdere lijnen plaats je tussen /* en */, terwijl je commentaar op 1 lijn laat voorafgaan door //.

• Druk op de knop 'Start Debugging' (groene pijl) of druk F5.

  

Je merkt dat het compileren van je code nu door Visual Studio op de achtergrond wordt gedaan, na het compileren naar een IL exe wordt het programma uitgevoerd. Dit is heel wat gebruiksvriendelijker dan telkens handmatig via de command prompt je programma te compileren. De exe kan je terugvinden in de submap bin\debug van het consoleproject (eventueel in solution explorer eerst klikken op de knop 'Show All files'.

Wanneer in je code een of meerdere fouten staan waardoor niet kan worden gecompileerd, krijg je volgend dialoogvenster:

Vink aan dat je dit kader niet meer wenst te zien en kies "NO", anders wordt het programma tocht uitgevoerd indien het voordien reeds succesvol werd gecompileerd (de huidige broncode wordt gewoon niet gecompileerd).

Je krijgt nu in het outputvenster meer informatie over de fout en de locatie in het bronbestand.

Het is handig in de editor de lijnnrs te zien, dit doe je via Tools > Options > Text-editor > C# een vinkje te zetten bij 'Line Numbers'.

• Rechtsklik de solution 'Welkom' en kies Add > new Project

  

  Deze keer zie je in Visual Studio een vertrouwd Windows programmascherm, met een titelbalk, knopjes minimaliseren, maximaliseren, sluiten.
  Windows Forms is de technologie voor het maken van traditionele gebruikersinterfaces met behulp van .Net. Deze gebruikersinterfaces kunnen tekst, figuren, knoppen, menubalken, invulvakken, keuzelijsten, aankruisvakjes, keuzerondjes en veel andere besturingselementen bevatten.
  Tal van deze besturingselementen ken je nu reeds door het dagelijkse gebruik van de computer.
• Open de Toolbox (View >: Toolbox)
• Sleep een Label op de form
• Selecteer het Label en druk F4 (Eigenschappen)
• Stel de eigenschap Text in op Hello World
• Stel WindowsFormsHello in als startproject van de solution: rechtsklik het project WindowsFormsHello en kies "Set as Startup Project".
• Druk F5

  

• Rechtsklik de solution 'Welkom' en kies Add > new Project

  

  Windows Presentation Foundation (WPF) is de opvolger van Windows Forms en zal steeds meer Windows Forms gaan vervangen voor het ontwerpen van grafische userinterfaces voor software. In deze cursus zullen we Grafische Userinterfaces hoofdzakelijk met WPF maken.
• Open de Toolbox
• Sleep een Label op het Window
• Verander de eigenschap Content in Hello World
• Stel WpfHello in als startproject van de solution
• Voer uit

  

• Rechtsklik de solution 'Welkom' en kies Add > new Web Site

  

  Een ASP.Net Empty Web Site stelt je in staat een applicatie te bouwen die kan uitgevoerd worden met een webserver (voornamelijk Internet Information Server of IIS) en bekeken met een browser. Speciaal voor ontwikkelingsdoeleinden werd met Visual Studio een interne webserver meegeleverd, zodat je voor ontwikkeling niet verplicht bent IIS te installeren en te configureren.
• Rechtsklik de website WebHello in solution explorer en kies Add > new Item...

  

• Open de Toolbox
• Klik op de knop design
• Sleep een Label binnen de div op je scherm
• Stel de eigenschap Text in op Hello World
• Stel WebHello in als startproject
• Voer uit

  

• Rechtsklik de solution 'Welkom' en kies Add > new Project

  

• Stel WpfHello2 in als startproject

Grafische userinterface

• Dubbelklik in de Toolbox op een Label, TextBox en Button: de drie controls verschijnen op het Window
• Versleep de controls tot een gelijkaardige layout:

  

  Meer geavanceerde technieken voor het maken van een grafische userinterface in WPF leer je verderop in de cursus.
  Merk echter nu al op dat de wijzigingen die je doet in het onderdeel 'design' onmiddellijk een weerslag hebben in het onderdeel XAML.
  Het doen van aanpassingen aan je toepassing kan net zo goed via 'design' als 'XAML' gebeuren. De designweergave is eigenlijk het resultaat van het uitvoeren van de code die we vinden in het onderdeel XAML.

• Pas de tekst die in het Label wordt getoond aan: Vul je naam in: (XAML of via Properties: Content van het Label)

  <Label Content="Vul je naam in:" Height="28" HorizontalAlignment="Left" Margin="10,10,0,0" Name="label1" VerticalAlignment="Top" />
  

• Verplaats de button (slepen) en verander de tekst in OK (XAML of via Properties: Content)

  <Button Content="Ok" Height="23" HorizontalAlignment="Left" Margin="136,48,0,0" Name="button1" VerticalAlignment="Top" Width="75" />
  

Programmacode

• Geef de TextBox de naam username (XAML of via Properties: Name) en noem de button ok

  <TextBox Height="23" HorizontalAlignment="Left" Margin="10,48,0,0" Name="username" VerticalAlignment="Top" Width="120" />
  <Button Content="Ok" Height="23" HorizontalAlignment="Left" Margin="136,48,0,0" Name="ok" VerticalAlignment="Top" Width="75" />
  

  Een control kan benaderd worden via programmacode met behulp van zijn naam. Het is dus handig dat je controls een naam geeft met een logische betekenis binnen je toepassing.
• Dubbelklik de knop in design-view

  Je krijgt nu het code-venster voor MainWindow van je toepassing te zien: MainWindow.xaml.cs

  Hierin vinden we nu de methode ok_Click: deze methode werd aangemaakt door te dubbelklikken op de knop ok en zal de code bevatten voor het afhandelen van een klik op de knop ok.

  Vul aan:

  private void ok_Click(object sender, RoutedEventArgs e)
  {
      MessageBox.Show("Hallo " +username.Text);
  }
  

• Voer uit